Administracja Donalda Trumpa nałożyła kontrolę eksportową na dwa najnowsze modele sztucznej inteligencji firmy Anthropic

Świat: Donald Trump ostro skrytykował premiera Izraela Binjamina Netanjahu za niedzielny atak na centrum dowodzenia Hezbollahu w połudiowej dzielnicy Bejrutu. Atak — będący odpowiedzią na drony wystrzelone przez Hezbollah na północny Izrael — opóźnił, według Trumpa, podpisanie porozumienia z Iranem, planowanego na niedzielny ranek. „Dlaczego Bibi musiał przeprowadzić ten cholerny atak? Byłem strasznie wkurzony” — powiedział prezydent USA. Izraelscy urzędnicy mieli być „oszołomieni” publiczną reprymendą. Trump zapowiedział, że zwróci się do Teheranu, by nie odpowiadał na izraelski ostrzał.

Świat: Administracja Donalda Trumpa nałożyła kontrolę eksportową na dwa najnowsze modele sztucznej inteligencji firmy Anthropic — Fable 5 i Mythos 5 — powołując się na względy bezpieczeństwa narodowego. Dyrektywa Departamentu Handlu zakazuje dostępu do obu systemów wszystkim obcokrajowcom, zarówno w USA, jak i poza ich granicami — w tym zagranicznym pracownikom samej firmy. Anthropic wyłączyło modele dla wszystkich klientów, by zapewnić zgodność z nakazem. Firma zapowiedziała, że uważa decyzję za nieporozumienie i dąży do przywrócenia dostępu. Pozostałe modele Claude nie zostały objęte ograniczeniami.

Reklama

Świat: W rosyjskim Kraju Krasnodarskim ogłoszono stan wyjątkowy w czterech miejscowościach — Troitskoje, Wokijówskoje, Jużnoje i Keslerowskie — po pęknięciu tamy na rzece Kubań 3 czerwca. Władze zarządziły ewakuację mieszkańców trzech wiosek. Woda zalewa grunty rolne — łącznie ponad cztery hektary upraw pszenicy — i wypełnia Kanał Afip. Możliwa jest ewakuacja Troitskiej, zamieszkałej przez ponad 6 tys. osób. Od 12 czerwca podtopiony jest również Krasnodar — w regionie zalanych zostało łącznie 108 osiedli mieszkaniowych oraz 84 domy i piwnice.

Europa: Prezydent Rumunii Nicusor Dan mianował Adriana Vesteę z Partii Narodowo-Liberalnej na premiera — po tym, jak europoseł Eugen Tomac wycofał swoją kandydaturę, nie zdoławszy uzyskać wystarczającego poparcia parlamentarnego dla koncepcji rządu technokratów. Vestea, szef rady okręgu Braszów, ma 10 dni na skompletowanie gabinetu i uzyskanie wotum zaufania. Kryzys polityczny trwa od maja, kiedy parlament odwołał rząd Iliego Bolojana po rozpadzie koalicji. Impas odbija się na gospodarce — rumuńska waluta osiągnęła rekordowo niski poziom, a dostęp do funduszy unijnych jest utrudniony.

Europa: Brytyjskie Siły Zbrojne przechwyciły w niedzielę rosyjski tankowiec floty cieni o nazwie Smyrtos, który próbował przepłynąć przez kanał La Manche. Operacja trwała sześć godzin — wspierały ją samoloty, w tym maszyny RAF P-8. Premier Keir Starmer potwierdził akcję, zaznaczając, że zadaje ona „kolejny cios Rosji”. Tankowiec został zacumowany u południowego wybrzeża Anglii i będzie sprawdzany pod kątem zagrożeń środowiskowych i bezpieczeństwa. Flota cieni to statki wykorzystywane do omijania międzynarodowych sankcji nałożonych na Rosję — służą również do działań sabotażowych.

Polska: Prezydent Karol Nawrocki, przebywający w Stanach Zjednoczonych na obchodach 80. urodzin Donalda Trumpa, skrytykował polityków rządzącej koalicji za — jak określił — „antyamerykańską narrację”. Wskazał na wypowiedzi premiera Donalda Tuska i marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego jako utrudniające relacje polsko-amerykańskie. Nawrocki podkreślił, że strategicznym celem Polski jest stała obecność wojsk USA na jej terytorium, i zapewnił, że Donald Trump ceni relację z Polską. Dodał, że polityka ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego „raczej przeszkadza, niż pomaga” w kontaktach z Waszyngtonem.

Reklama

Polska: Muzeum Auschwitz nie wpuściło na niedzielne obchody 86. rocznicy pierwszej deportacji Polaków do obozu delegacji Konfederacji Korony Polskiej Grzegorza Brauna. Rzecznik muzeum Bartosz Bartyzel uzasadnił decyzję tym, że członkowie ugrupowania wielokrotnie publicznie negowali istnienie komór gazowych i nikt z nich nie odwołał swoich słów ani nie przeprosił. Przedstawiciele partii złożyli wieńce pod zewnętrznymi murami i skrytykowali decyzję jako „haniebną”. W uroczystościach uczestniczyli ocalali więźniowie — m.in. Bogdan Bartnikowski — oraz minister kultury Marta Cienkowska. 14 czerwca 1940 r. do obozu dotarł pierwszy transport 728 polskich więźniów politycznych z Tarnowa.

Podkarpackie: Zatrzymana 57-letnia patomorfolog Magdalena H. przyznała podczas przesłuchania w prokuraturze, że sama przewiozła i zakopała ludzkie płody oraz inne odpady medyczne na swojej dawnej posesji w Lutoryżu pod Rzeszowem. Sąd zgodził się na trzymiesięczny areszt. Podejrzanej postawiono zarzut zbezczeszczenia zwłok oraz porzucenia niebezpiecznych odpadów — grozi jej do 12 lat więzienia. Na posesji odkryto dotychczas 32 płody; prace pod nadzorem prokuratora mają potrwać do poniedziałku.

Śląskie: W niedzielę 14 czerwca wybuchł pożar mieszkania przy ul. Katowickiej w Raciborzu. Na miejscu działały służby ratunkowe — policja i straż pożarna. Konieczna była ewakuacja mieszkańców budynku. Pomocy medycznej potrzebowały cztery osoby — jedna została przewieziona do szpitala. Odcinek ul. Katowickiej od skrzyżowania z ul. Ocicką był zablokowany. Policja apelowała o korzystanie z alternatywnych tras. Przyczyny pożaru pozostają nieznane.