Cła, technologie i podatki cyfrowe. Trump grozi Europie

Świat: Prezydent USA Donald Trump zagroził w piątek nałożeniem 100-proc. ceł na towary ze wszystkich krajów europejskich, które wprowadzą podatek od usług cyfrowych wobec amerykańskich firm. Zapowiedź ogłoszono na platformie Truth Social — Trump zastrzegł, że cła będą miały pierwszeństwo przed obowiązującymi umowami handlowymi. To kolejna tego typu groźba; wcześniej administracja Trumpa nakładała cła m.in. na stal i aluminium z UE oraz zapowiadała opłaty wobec dziesiątek państw w związku z importem towarów produkowanych przy użyciu pracy przymusowej.

Świat: OpenAI planuje ograniczoną premierę modelu GPT-5.6 — dostęp w pierwszej fazie otrzyma wyłącznie wąska grupa partnerów biznesowych. Według nieoficjalnych informacji serwisu The Information, administracja Donalda Trumpa będzie zatwierdzać dostęp do modelu indywidualnie dla każdego klienta. W przygotowaniu procesu wdrożenia uczestniczyły m.in. Biuro Dyrektora ds. Cyberbezpieczeństwa Narodowego oraz Biuro Polityki Naukowej i Technologicznej. Trump podpisał wcześniej rozporządzenie zachęcające firmy do przekazywania nowych modeli AI do rządowych testów bezpieczeństwa przed premierą.

Reklama

Świat: Przedstawiciele Libanu, Izraela i Stanów Zjednoczonych podpisali w piątek w Waszyngtonie trójstronne porozumienie ramowe wyznaczające drogę do przyszłego traktatu pokojowego. Dokument powstał po czterodniowej rundzie negocjacji z udziałem amerykańskich mediatorów. Sekretarz stanu Marco Rubio określił podpisanie umowy jako „pierwszy krok”. Porozumienie przewiduje m.in. dwa projekty pilotażowe, w ramach których wojska izraelskie opuszczą niewielkie fragmenty południa Libanu, zastąpione przez siły libańskie. Hezbollah odrzuca udział w rokowaniach i postulat rozbrojenia, co sprawia, że skuteczność zapisów pozostaje niepewna.

Świat: Amerykańskie siły zbrojne przeprowadziły 26 czerwca ataki na irańskie składy rakiet i dronów oraz nadbrzeżne stacje radarowe w rejonie cieśniny Ormuz. Akcja stanowiła odpowiedź na uderzenie dronem w kontenerowiec M/V Ever Lovely pod banderą Singapuru, do którego doszło dzień wcześniej. Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej wcześniej zażądał, by statki handlowe korzystały wyłącznie z tras wyznaczonych przez Iran. Prezydent Donald Trump określił czwartkowy atak jako „głupie” naruszenie porozumienia o zawieszeniu broni i zapowiedział konsekwencje.

Polska/Ukraina: Przewodniczący Rady do spraw Współpracy z Ukrainą Paweł Kowal oświadczył, że polska firma Control Process S.A., której władze Lwowa wypowiedziały umowę na budowę kompleksu przetwarzania odpadów, ma wsparcie rządu. Kowal skrytykował mera Lwowa Andrija Sadowego, oceniając, że jego działania oddalają miasto od Europy. Rzecznik MSZ określił postępowanie władz Lwowa jako niedopuszczalne. Międzynarodowa Izba Handlowa w Paryżu orzekła 16 maja, że wypowiedzenie umowy oraz próby przeniesienia arbitrażu do Kijowa są bezprawne. Firma zrealizowała ponad 90 proc. prac objętych kontraktem.

Polska: Kolejni politycy Prawa i Sprawiedliwości — Marek Kuchciński, Mariusz Błaszczak, Jacek Saryusz-Wolski, Adam Bielan i Zbigniew Rau — zdecydowali o zwrocie ukraińskich odznaczeń państwowych. Decyzje podjęto w ślad za prezesem PiS Jarosławem Kaczyńskim, jako wyraz solidarności z prezydentem Karolem Nawrockim i sprzeciw wobec polityki ukraińskich władz. Spór dyplomatyczny narastał od końca maja, gdy prezydent Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek wojskowych imię Bohaterów UPA. W odpowiedzi Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego — co z kolei skłoniło szereg ukraińskich polityków do zwrotu polskich odznaczeń.

Reklama

Polska/Ukraina: Ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha oświadczył w piątek, że Kijów jest gotowy do partnerskiej i wzajemnie korzystnej współpracy z Polską. Szef ukraińskiej dyplomacji zaznaczył, że bezpieczeństwo Ukrainy jest nierozerwalnie związane z bezpieczeństwem Polski, a wszelkie napięcia między obu krajami służą wyłącznie Rosji. Sybiha przyznał, że relacje dwustronne znajdują się w stanie kryzysu, wskazując jednocześnie na udział ukraińskiej delegacji w Konferencji na rzecz Odbudowy Ukrainy w Gdańsku jako sygnał gotowości do dialogu. Napięcia narastają od czasu nadania jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia Bohaterów UPA.

Polska: Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk poinformowała, że kamizelki nożoodporne dla ratowników medycznych powinny trafić do wszystkich karetek w ciągu najbliższych tygodni — wcześniej niż wymagał tego termin ustawowy, czyli 1 stycznia 2027 r. Dystrybucją zajmuje się Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych. Bezpośrednim impulsem do przyspieszenia działań był atak nożownika w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Jastrzębiu-Zdroju, gdzie 19-latek pod wpływem narkotyków ranił lekarza, pielęgniarkę i dwie pacjentki. Resort zdrowia zaplanował na bezpieczeństwo medyków 382 mln zł w 2026 r.

Polska: Prokurator generalna Serbii zadeklarowała współpracę z polskimi organami ścigania w sprawie poszukiwanego byłego wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego — poinformował minister sprawiedliwości Waldemar Żurek po rozmowie online ze swoją serbską odpowiedniczką. Strona serbska nie potwierdziła jednak obecności Romanowskiego na swoim terytorium. Były polityk PiS jest ścigany Europejskim Nakazem Aresztowania w związku z zarzutami dotyczącymi nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości. Pod koniec maja opuścił mieszkanie w Budapeszcie — według doniesień polskich mediów był następnie widziany w Serbii i Chorwacji.

Polska: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji uruchomiło zapisy na bezpłatne warsztaty ochrony ludności, prowadzone przez Polski Czerwony Krzyż oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Zajęcia — stacjonarne, trwające osiem godzin — obejmą m.in. zasady przetrwania pierwszych 72 godzin kryzysu, pierwszą pomoc oraz tworzenie rodzinnego planu kryzysowego. Do końca 2026 r. szkolenia mają objąć około 100 tys. osób w całym kraju. Warsztaty odbywają się w remizach, szkołach i domach kultury od czerwca do listopada. Dotychczas w ramach programu przeszkolono blisko 300 tys. osób.

Śląskie: Kąpielisko Fala w TAURON Parku Śląskim otworzyło się na sezon 2026. W ubiegłym roku obiekt odwiedziło blisko 80 tys. osób. W nowym sezonie oferta zostaje rozszerzona o zajęcia jogi i pilatesu oraz wydarzenia rodzinne. Na gości czekają basen z generatorem fal, zjeżdżalnie, wieża do skoków i strefy dla dzieci. Uruchomiono również sprzedaż biletów online. Kąpielisko czynne jest codziennie w godz. 9:00–19:00.