Radny – droga do własnych korzyści?

Samorząd terytorialny jest jednym z fundamentów demokracji. To właśnie na poziomie miasta czy gminy zapadają decyzje, które mieszkańcy odczuwają najbardziej – dotyczące dróg, komunikacji, edukacji, bezpieczeństwa, zieleni miejskiej czy jakości usług publicznych. W teorii radny miejski powinien być najbliżej ludzi. Powinien słuchać ich problemów, reprezentować ich interesy i zabiegać o rozwój swojej małej ojczyzny. Jednak coraz częściej pojawia się pytanie: czy wszyscy radni pamiętają, po co zostali wybrani?

Mandat radnego nie jest wyróżnieniem towarzyskim ani przepustką do lokalnych elit. Nie jest także narzędziem do budowania własnej marki, zwiększania rozpoznawalności czy zdobywania kolejnych stanowisk. To przede wszystkim zobowiązanie wobec mieszkańców. Ludzie oddają swój głos, ponieważ wierzą, że wybrana osoba będzie reprezentować ich interesy, a nie własne ambicje.

Reklama

Co zatem powinien robić radny? Przede wszystkim być obecny tam, gdzie są mieszkańcy. Powinien rozmawiać z ludźmi nie tylko w czasie kampanii wyborczej, ale przez całą kadencję. Powinien znać problemy osiedli, uczestniczyć w konsultacjach społecznych, interweniować w sprawach zgłaszanych przez mieszkańców i monitorować działania urzędu. Jego rolą jest także kontrolowanie władzy wykonawczej – prezydenta, burmistrza czy wójta. Radny nie jest od przytakiwania. Jest od zadawania pytań, analizowania dokumentów i pilnowania, by publiczne pieniądze były wydawane rozsądnie.

Niestety, praktyka bywa inna. W wielu miastach można odnieść wrażenie, że część radnych bardziej skupia się na obecności podczas uroczystości, bankietów i oficjalnych wydarzeń niż na codziennej pracy. Media społecznościowe pełne są zdjęć z kolejnych spotkań, jubileuszy i przecinania wstęg. Oczywiście reprezentowanie miasta jest jednym z elementów funkcji publicznej, ale nie może stać się jej główną treścią. Mieszkańcy nie wybierają radnych po to, by oglądać ich na fotografiach. Wybierają ich po to, by rozwiązywali problemy.

Jeszcze większe kontrowersje budzi wykorzystywanie mandatu do osiągania osobistych korzyści. Nie zawsze chodzi o działania niezgodne z prawem. Często są to sytuacje mieszczące się w granicach przepisów, ale budzące poważne wątpliwości etyczne. Wykorzystywanie rozpoznawalności zdobytej dzięki funkcji publicznej do rozwijania własnych interesów, budowania sieci zależności czy zdobywania profitów może podważać zaufanie obywateli do samorządu.

Etyka w życiu publicznym nie polega wyłącznie na przestrzeganiu prawa. Polega także na unikaniu sytuacji, które mogą rodzić konflikt interesów lub choćby jego pozory. Radny powinien kierować się zasadą, że interes mieszkańców stoi wyżej niż interes własny. To właśnie odróżnia służbę publiczną od zwykłej działalności prywatnej.

Reklama

Krytyka działań radnych nie jest atakiem na samorząd. Wręcz przeciwnie – jest przejawem troski o jego jakość. Demokracja lokalna działa najlepiej wtedy, gdy mieszkańcy patrzą swoim przedstawicielom na ręce, zadają pytania i oczekują rozliczenia z obietnic. Mandat radnego nie jest dany raz na zawsze. To umowa zawarta z wyborcami, którą trzeba codziennie potwierdzać pracą, zaangażowaniem i uczciwością.

Bo ostatecznie mieszkańcy nie potrzebują radnych od salonów. Potrzebują radnych od spraw. Nie takich, którzy dobrze wyglądają na zdjęciach, lecz takich, którzy potrafią skutecznie działać. Nie takich, którzy szukają korzyści dla siebie, ale takich, którzy pamiętają, że zostali wybrani po to, by służyć wspólnocie. I właśnie według tej miary powinni być oceniani.