Sprawiedliwa transformacja powinna stać się Śląską Racją Stanu

Uczestnicząc w Międzynarodowym Okrągłym Stole o Sprawiedliwej Transformacji, zorganizowanym przez The Next Economy i The University of Melbourne oraz wspominając wydarzenia sprzed 33 lat w Polsce, kolejny raz uświadomiłem sobie, że dyskusja o przyszłości Śląska wymaga dziś Okrągłego Stołu. Oto 4 powody, dla których trzeba zorganizować okrągły stół o sprawiedliwej transformacji w województwie śląskim.

Porozumienie o odejściu od węgla i przyszłości Śląska nie powinno być przedmiotem umowy tylko dwóch stron, ale przedmiotem szerokiej dyskusji i negocjacji między przedstawicielami różnych ugrupowań, partii politycznych i grup interesu. Najlepszym i sprawdzonym sposobem wydaje się formuła Okrągłego Stołu. Zakładając równe prawa uczestników i dobrą wolę stron w poszukiwaniu kompromisowych rozstrzygnięć, doprowadzono w komunistycznej Polsce do kompromisu politycznego i zmiany ustroju państwa. Skoro przed 33 laty było możliwe przyjęcie ewolucyjnego trybu zmian ustroju politycznego i systemu gospodarczego Polski, to o wiele łatwiej powinno ustalić się podstawowe zasady i warunki realizacji sprawiedliwej transformacji energetycznej.

Zgromadzenie do wspólnej debaty przedstawicieli rządu, różnych partii politycznych, samorządów lokalnych, przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz grup społeczeństwa obywatelskiego i związków zawodowych, mogłoby pomóc przyspieszyć zmiany niezbędne do osiągnięcia bezpieczeństwa energetycznego, ochrony klimatu, dobrobytu społeczności lokalnych i gospodarki krajowej. Aby Okrągły Stół o Sprawiedliwej Transformacji Śląska był twórczy, potrzebne jest skoncentrowanie dyskusji na społecznych, politycznych i ekonomicznych (a nie technicznych i finansowych) wyzwaniach związanych z transformacją energetyczną.

Debata przy Okrągłym Stole powinna zbudować porozumienie pomiędzy „reformatorami” i „konserwatystami”. Sprawiedliwa transformacja może stać się Śląską Racją Stanu. Dobrym i historycznie sprawdzonym rozwiązaniem są prace w zespołach roboczych np.: polityki energetycznej państwa, polityki klimatycznej, polityki gospodarczej i polityki społecznej. W ramach zespołów powinno zidentyfikować się sprawy, które wymagają dalszej uwagi, a także pomysły dotyczące polityki, możliwości inicjatyw kierowanych przez społeczność i inne możliwości dalszej współpracy. Zespoły powinny wygenerować praktyczne zalecenia w celu kształtowania polityki i dyskursu publicznego.

Wzorem z 1989 roku, obrady Okrągłego Stołu o sprawiedliwej transformacji Śląska powinny być transmitowane przez telewizję i internet. W sprawiedliwej transformacji chodzi o ochronę praw człowieka i godności istoty ludzkiej. Transparentność debaty o przyszłości regionu i zapobiegnie korupcji włączy świadomych obywateli w proces podejmowania decyzji przez władze. Obywatele mają prawo domagać się ochrony wyboru sposobu życia i skutecznej ochrony swoich praw. Oczywiście, otwarta kurtyna może sprawić, że zdobyta przez obywateli wiedza będzie dla władzy kłopotliwa, a jej użycie może doprowadzić do odpowiedzialności konkretnych urzędników czy poniesienia kosztów z budżetu państwa na przyznane odszkodowanie. Kiedy ochrona interesu jednostki jest faktem, to otwarty dostęp do informacji może być wykorzystany nawet przeciwko władzy.

Patryk Białas
Patryk Białas

Prezes stowarzyszenia BoMiasto. Radny Miasta Katowice. Wiceprezes Kongresu Ruchów Miejskich.