Artykuł piąty jest ważniejszy, niż myślisz

12 artykułów liczy zawarty w Northolt traktat między Polską a Wielką Brytanią. Media skupiły się na tym dotyczącym wzajemnej obrony, na czołgach, okrętach, zobowiązaniach wobec NATO. Ale gdybym miał wskazać jeden fragment, który za dziesięć lat może okazać się najważniejszy, wybrałbym ustęp piąty artykułu piątego. Nie dlatego, że jest spektakularny. Właśnie dlatego, że jest cichy.

Polska i Wielka Brytania zobowiązują się tam do wspólnego rozwijania i finansowania zero- i niskoemisyjnych źródeł energii oraz czystych technologii. Nie jako gest dobrej woli wobec aktywistów klimatycznych, ale jako element strategicznego partnerstwa dwóch państw NATO. Neutralność klimatyczna do 2050 roku, odnawialne źródła energii i energetyka jądrowa jako filary bezpieczeństwa. Język nie jest już konferencyjny. Jest wojskowy.

Reklama

To zmiana, którą trudno przecenić. Przez lata debata o transformacji energetycznej w Polsce toczyła się w trybie ideologicznym. Zwolennicy widzieli w niej ratunek dla planety, przeciwnicy spisek wymierzony w polski przemysł i górnictwo. Prawie nikt nie mówił o geopolityce. 

A to właśnie geopolityka rozstrzygnęła sprawę, czego najlepszym dowodem jest zapis o ograniczaniu udziału Rosji w łańcuchach dostaw sektora jądrowego. Londyn i Warszawa mówią wprost: uzależnienie od rosyjskich technologii jest tak samo groźne jak uzależnienie od rosyjskiego gazu. Przed 2022 rokiem Niemcy też tak nie myślały. I wiemy, jak skończyło się tamto złudzenie.

Ten dokument zmienia też optykę, w jakiej Polska może mówić o własnej transformacji. Czysta energia nie jest już ustępstwem na rzecz Brukseli. Jest zobowiązaniem sojuszniczym. Gdy bezpieczeństwo energetyczne staje się częścią sojuszu wojskowego, przestaje być sprawą ministra klimatu, a staje się sprawą ministra obrony, ministra spraw zagranicznych i całego gabinetu. Ciężar argumentu przesuwa się. Pytanie nie brzmi już: czy możemy sobie pozwolić na transformację? Brzmi: czy możemy sobie pozwolić na jej brak?

Donald Tusk i Keir Starmer podpisali 48 artykułów. Większość z nich będziemy rozpamiętywać przy okazji kolejnych kryzysów i szczytów NATO. Artykuł piąty, ustęp piąty może okazać się tym, który zmienił rozmowę. Zanim jeszcze ktokolwiek zdążył to zauważyć.

Reklama