■ W I półroczu 2022 r. na polskim rynku pomp ciepła typu powietrze-woda odnotowano wzrost sprzedaży o 133% w porównaniu z I półroczem 2021 r. ■ Wzrost całego polskiego rynku pomp ciepła w tym okresie wyniósł 86%, a rynku pomp ciepła służących do centralnego ogrzewania budynków ‒ 96%. ■ W czerwcu 2022 r. udział pomp ciepła we wnioskach do programu „Czyste Powietrze” osiągnął 60%. ■ Według aktualnej prognozy PORT PC, w 2022 r. można się spodziewać wzrostu sprzedaży pomp ciepła do ogrzewania budynków o blisko 100%. Polski rynek pomp ciepła w liczbach Jak pokazują dane z okresowego badania rynku przeprowadzonego przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), I półrocze 2022 r. to kolejny okres intensywnego wzrostu sprzedaży pomp ciepła w Polsce. W porównaniu do danych rynkowych z pierwszego półrocza 2021 r., największe wzrosty ‒ aż o 131%, osiągnięto w I połowie 2022 r. w segmencie pomp ciepła typu powietrze-woda. W analogicznym okresie liczba sprzedanych pomp ciepła do centralnego ogrzewania wodnego wzrosła o 96%, a cały rynek pomp ciepła wzrósł o 86%. Przekładając te dane na liczby: w 2021 r. sprzedano blisko 93 tys. pomp ciepła, włączając w to pompy ciepła typu powietrze-woda do ogrzewania oraz te do przygotowania ciepłej wody użytkowej, a także gruntowe pompy ciepła typu solanka-woda (rys. 1). Według najnowszych prognoz PORT PC, w 2022 r. sprzedaż pomp ciepła podwoi się i wyniesie około 180 tys. sztuk, w tym blisko 160 tys. będą stanowić pompy ciepła typu powietrze-woda do centralnego ogrzewania. Prognozy uwzględniają występujące ograniczenia w dostawach pomp ciepła, głównie związane z olbrzymim zapotrzebowaniem na te urządzenia w całej Europie. Gdyby je całkowicie wyeliminować, sprzedaż pomp ciepła w Polsce w 2022 r. zapewne przekroczyłaby liczbę 240 tys., co zapewniłoby im blisko 1/3 udziału w ogólnej liczbie urządzeń grzewczych centralnego ogrzewania, które będą sprzedane w Polsce w 2022 r. W badaniu rynku odnotowano również znaczny wzrost w segmencie gruntowych pomp ciepła. W przypadku pomp ciepła typu solanka-woda, w I półroczu 2022 r. nastąpił wzrost ich sprzedaży o 45% (w porównaniu do I półrocza 2021 r.). Jeśli chodzi o prognozę sprzedaży tych urządzeń na cały 2022 r., to przewiduje się, że będzie to około 7200 sztuk, podczas gdy w 2021 r. sprzedano 5650 sztuk. Natomiast w segmencie pomp ciepła typu powietrze-woda służących tylko do przygotowania ciepłej wody użytkowej, w 2022 r. przewiduje się minimalny wzrost sprzedaży w porównaniu do 2021 r.: z 7700 do 7900 sztuk, czyli o około 2%. Rys. 1. Odnotowujemy bardzo intensywny wzrost rynku pomp ciepła w Polsce zwłaszcza w ostatnich trzech latach – na podstawie zestawienia danych sprzedaży różnych typów pomp ciepła w Polsce w latach 2010-2021 oraz aktualnej prognozy sprzedaży na 2022 r. (źródło: PORT PC) Dziś dane sprzedażowe są powodem do satysfakcji Analizy PORT PC wskazują, że już w 2021 r. liczba sprzedanych pomp ciepła do ogrzewania budynków w Polsce przypadająca na jednego mieszkańca była wyższa niż w Niemczech. Czy jednak naszą lepszą pozycję uda się utrzymać w tym roku? Kluczową informacją jest to, że rząd Niemiec już w grudniu 2021 r. postawił w swojej strategii energetycznej na szybki rozwój tej technologii i zakłada, że w 2024 r. liczba sprzedawanych pomp ciepła przekroczy 500 tys. sztuk rocznie (wzrost ponad 3-4 krotny w ciągu 3 lat). Do 2030 r. planowany jest montaż nawet 6 mln elektrycznych pomp ciepła! Jednocześnie, od 2024 r. wszystkie systemy grzewcze w nowych lub istniejących budynkach mieszkalnych będą musiały spełniać wymóg co najmniej 65% udziału energii ze źródeł odnawialnych. Niemiecki rząd zakłada również, że udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrośnie z obecnych 50% do 80% w 2030 r., a wg planów w 2035 r. energia elektryczna w Niemczech będzie już całkowicie bezemisyjna. Przełoży się to na brak emisji pośredniej CO2 w trakcie użytkowania zarówno samochodów elektrycznych, jak i elektrycznych pomp ciepła. Będzie mieć też kluczowe przełożenie na transformację urządzeń grzewczych w całej Europie, gdyż niemieckie firmy produkują obecnie najwięcej urządzeń grzewczych w Europie. Jednak informacje rynkowe uzyskane po I półroczu wskazują, że wzrost sprzedaży pomp ciepła w Niemczech wyniósł +25%. Oznaczać to będzie, że liczba sprzedanych pomp ciepła przypadająca na mieszkańca Polski w 2022 r. może być wyższa niż na mieszkańca Niemiec i to dwukrotnie. Co obecnie wzmacnia popularność pomp ciepła w Polsce? Ważnym czynnikiem wpływającym na tak istotne wzrosty sprzedaży pomp ciepła w Polsce jest rosnące zaufanie do tej technologii, zarówno wśród użytkowników, jak i instalatorów. Jednocześnie liczy się atrakcyjność rozwiązań (funkcjonalność), relatywnie niskie koszty eksploatacji, w tym ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej, oraz systemowe wsparcie dla inwestycji. Na wyraźny wzrost zainteresowania pompami ciepła w 2022 r. niewątpliwie przełożyły się więc znaczne podwyżki cen nośników energii i paliw, które przekraczają w niektórych przypadkach nawet 150% (rok do roku), a także wysoka intensywność finansowego wsparcia dla efektywnych pomp ciepła w programie „Czyste Powietrze” i oddziaływanie ulgi termomodernizacyjnej. Dodajmy do tego rosnącą popularność bezemisyjnych systemów grzewczych, również z powodu komfortu obsługi i większej świadomości ekologicznej. Pompa ciepła zamontowana w budynku nie powoduje bowiem żadnej emisji zanieczyszczeń powietrza i pozwoli w przyszłości na pełną dekarbonizację ogrzewania budynków. Od wybuchu wojny w Ukrainie w lutym 2022 r. widać powszechne i szybkie odejście od stosowania paliw kopalnych w budynkach. Przejawia się to m.in. w działaniach Komisji Europejskiej, która zapowiedziała przyśpieszenie w tym obszarze, opracowując plan RePowerEU (ogłoszony 18 maja br.), który jest europejską odpowiedzią na agresję Rosji oraz sytuację na rynku paliw. Odejście od paliw kopalnych widać też w Polsce. Od lutego 2022 r. w programie „Czyste Powietrze” odnotowywano znaczący wzrost liczby wniosków o dofinansowanie do pomp ciepła w ramach wymiany źródeł ciepła w istniejących budynkach (rys. 2). W czerwcu 2022 r. stanowiły one już 60% ogólnej liczby wniosków na wymianę źródeł ciepła, podczas gdy w styczniu 2022 r. było to tylko 30%, a całym 2021r. ok. 20%. Rys. 2. Gwałtownie rośnie zainteresowanie montażem pompy ciepła przy wymianie źródeł ciepła w istniejących budynkach – na podstawie zestawienia wniosków składanych w programie „Czyste Powietrze” w okresie styczeń-czerwiec 2022 r. (źródło: PORT PC, NFOŚiGW) W tym kontekście trzeba wspomnieć o ogromnym zainteresowaniu inwestorów produkcją energii elektrycznej na własne potrzeby, w ramach dynamicznie rozwijającej się energetyki prosumenckiej. Montaż systemów fotowoltaicznych na dachach budynków mieszkalnych wspiera m.in. program „Czyste Powietrze” (ok. 30% wszystkich wniosków o dofinansowanie w czerwcu 2022 r.) oraz program „Mój Prąd”, który obecnie promuje rozwój prosumenckich instalacji PV w oparciu o nowy system rozliczeń, tzw. net-billing, niestety, mniej korzystny niż poprzedni system, ale ciągle bardziej opłacalny niż zakup całej ilości energii elektrycznej od sieciowych dostawców energii. Zapowiedź szybkiego odejścia od paliw kopalnych w REPowerUE oraz wsparcie pomp ciepła w Mapie Drogowej IEA (MAE) „Net Zero by 2050”Opublikowany przez Komisję Europejską 18 maja 2022 r. plan REPowerEU opiera się na ambitnych celach, które wymagają istotnego wzrostu zastosowania pomp ciepła w Unii Europejskiej: instalacji około 20 mlnpomp ciepła do 2026 r. i prawie 60 mlndo 2030 r. Jest to niezbędne, by zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne UE przy istotnym ograniczeniu importu paliw kopalnych z Rosji. Ma też kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zużycia gazu ziemnego do ogrzewania i chłodzenia domów, oraz ogólnie – w budynkach i przemyśle. W planie REPowerEU wyznaczono cel podwojen…