Wiadomości · ANALIZA
Od Los Santos do Vice City. Polska polityka między GTA V a GTA VI
Sebastian Pypłacz ·
Kiedy 17 września 2013 roku na półki trafiało GTA V, premierem był Donald Tusk, a opozycją kierował Jarosław Kaczyński. Gdy 19 listopada 2026 roku zadebiutuje GTA VI, obaj wciąż będą na swoich miejscach. To jednak tylko pozór ciągłości – scena, na której grają, wygląda zupełnie inaczej.
Trzynaście lat to najdłuższa przerwa w historii serii gier Rockstara. W polityce to więcej niż trzy pełne kadencje Sejmu, trzech prezydentów i kilka zmian ustrojowej temperatury. Porównanie obu premier jest pretekstem, ale dobrym: pozwala zobaczyć, co w polskiej polityce okazało się trwałe, a co zmieniło się nie do poznania.
Rok 2013: polityka „ciepłej wody w kranie”
Jesień 2013 roku była dla Platformy Obywatelskiej trudna. Trwała druga kadencja koalicji PO–PSL, prezydentem był Bronisław Komorowski. W Sejmie zasiadało pięć klubów: PO, PiS, Ruch Palikota, PSL i SLD. Kilka dni przed premierą gry rząd ogłosił przebudowę systemu OFE, a Jarosław Gowin – przegrany w wyborach na szefa partii – opuścił Platformę. W październiku warszawiacy głosowali w referendum w sprawie odwołania Hanny Gronkiewicz-Waltz - zabrakło frekwencji do uznania ważności.
Spór polityczny dotyczył przede wszystkim gospodarki, stylu rządzenia i zmęczenia władzą. Instytucje – Trybunał Konstytucyjny, sądy, media publiczne – nie były jeszcze głównym frontem. Nie istniało 500+, nie było Konfederacji, a płaca minimalna wynosiła 1600 zł brutto. Pod koniec listopada w Kijowie zaczynał się Majdan – wydarzenie, którego znaczenia dla bezpieczeństwa regionu wtedy jeszcze nie doceniano.
Rok 2026: kohabitacja i polityka weta
Dziś Donald Tusk ponownie stoi na czele rządu, tym razem koalicji KO, Lewicy, PSL i Polski 2050. Od sierpnia 2025 roku prezydentem jest Karol Nawrocki, a relacja obu ośrodków władzy sprowadza się w dużej mierze do weta. Prezydent trzykrotnie zablokował ustawę o kryptoaktywach, zawetował reformę transportu publicznego, nowelizacje prawa energetycznego i prawa ochrony środowiska, a 13 listopada – po raz kolejny – przepisy o blokowaniu nielegalnych treści w internecie. Weto przestało być instrumentem nadzwyczajnym; stało się codziennym narzędziem uprawiania polityki.
W listopadowym sondażu IBRiS KO prowadzi z wynikiem 30%, PiS ma 15,5%, a Konfederacja – 14%. Do tego dochodzi partia Grzegorza Brauna. Prawica, która w 2013 roku miała jednego lidera, dziś jest rozbita na trzy konkurujące i rosnące ośrodki. Płaca minimalna wynosi 4806 zł brutto – trzy razy więcej niż w roku premiery GTA V.
Co się zmieniło
W 2013 roku spór o transfery społeczne był sporem o zasady. Po 500+, przekształconym w 800+, i po kolejnych świadczeniach żadna poważna siła nie proponuje ich likwidacji. Spór przesunął się z pytania „czy” na pytanie „jak to sfinansować”..
Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego z 2015 roku otworzył epokę, w której przedmiotem sporu stały się same reguły gry: sądy, KRS, prokuratura, media publiczne. Ta epoka się nie zakończyła. Zmienił się tylko układ – teraz to rząd chce przebudowywać, a prezydent blokuje.
W 2013 roku obronność była tematem eksperckim. Po 2022 roku stała się osią polityki, a Polska należy do państw NATO wydających na wojsko najwięcej w relacji do PKB. To jeden z niewielu obszarów, w których – przynajmniej deklaratywnie – istnieje ponadpartyjna zgoda.
Polityka 2013 roku działała jeszcze w rytmie telewizyjnych serwisów i Twittera. Dziś premier ogłasza decyzje w krótkich wpisach i nagraniach, a prezydenckie weta ogłaszane są w formule regularnych komunikatów wideo. Polityka stała się treścią, która musi konkurować o uwagę – także z grami.
W 2013 roku węgiel był wciąż fundamentem śląskiej regionalnej tożsamości i gospodarki. Ruch Autonomii Śląska współrządził województwem w koalicji z PO i PSL, a słowo „transformacja” kojarzyło się raczej z latami 90. niż z przyszłością. Dziś funkcjonujemy w realiach umowy społecznej z górnikami, zakładającej wygaszanie kopalń do 2049 roku. Województwo śląskie gościło COP24, przyjęło jako drugi w kraju uchwałę antysmogową.
Co się nie zmieniło
Personalnie – prawie nic na szczytach. Ta sama oś konfliktu, te same nazwiska liderów, podobny rytm: entuzjazm po wygranych wyborach, rozczarowanie w połowie kadencji, mobilizacja przed kolejnymi. W 2013 roku sondaże pokazywały, że PiS dogania i wyprzedza Platformę. W 2026 roku badania pokazują, że większość wyborców nie wierzy, by koalicja utrzymała władzę po 2027 roku.
Niezmienna pozostaje też polaryzacja. CBOS opisuje stabilność ocen rządu jako jej przejaw: zwolennicy i przeciwnicy władzy praktycznie nie zmieniają zdania, niezależnie od tego, co rząd robi. Różnica polega na tym, że w 2013 roku polaryzacja była emocją. Dziś jest strukturą politycznego starcia