Pięć śląskich miast ma już wstępne mapy potencjału odnawialnych źródeł energii, ciepła odpadowego i wysokosprawnej kogeneracji. Przygotowali je uczestnicy drugiego spotkania Akademii Transformacji Ciepłownictwa (ATC2), zorganizowanego 29 września przez Park Naukowo-Technologiczny Euro-Centrum w Katowicach. Spotkanie poświęcono projektowanej nowelizacji Prawa energetycznego (UC121), która może zasadniczo zmienić sposób, w jaki gminy planują zaopatrzenie w ciepło i energię. W Brunchu 2 „Planowanie energetyczne w gminach” wzięło udział 30 osób: przedstawiciele samorządów, przedsiębiorstw ciepłowniczych, administracji regionalnej i nauki. Punktem wyjścia był projekt nowelizacji opublikowany przez Ministra Energii 19 maja 2026 r., wdrażający unijne dyrektywy o efektywności energetycznej (EED) i odnawialnych źródłach energii (RED III). Projekt przewiduje likwidację dotychczasowych „założeń do planu zaopatrzenia”. Zastąpi je jeden obowiązkowy plan zaopatrzenia uchwalany przez radę każdej gminy. W miastach powyżej 45 tys. mieszkańców plan będzie musiał zawierać odrębną część dotyczącą ogrzewania i chłodzenia. Skalę wyzwania pokazują dane Urzędu Regulacji Energetyki. Spośród 727 systemów ciepłowniczych w Polsce status systemu efektywnego energetycznie ma 150, czyli 20,6 proc. Pozostałe muszą dojść do niego zgodnie z harmonogramem wyznaczonym przez dyrektywę EED. Od 2028 r. w miksie wymagana jest wysokosprawna kogeneracja i co najmniej 5 proc. OZE. Od 2035 r. sama kogeneracja przestaje wystarczać, a do 2050 r. ciepło systemowe ma pochodzić w całości z OZE lub ciepła odpadowego. – Projekt UC121 przenosi harmonogram transformacji z dyrektywy wprost do polskiego prawa i spina gminę z przedsiębiorstwem ciepłowniczym jednym obiegiem dokumentów. Plan rozwoju przedsiębiorstwa trafi do gminy, analizy wykorzystania ciepła odpadowego będą publiczne, a gmina co roku rozliczy się z realizacji swojego planu. Ścieżka jest kręta, bo przepisy wciąż się zmieniają, ale odwrotu od niej nie będzie – mówi dr inż. Adam Jankowski z Rady Naukowej ATC2, który przedstawił zmiany z perspektywy przedsiębiorstw energetycznych i samorządów. Jak wygląda to w praktyce, pokazał Grzegorz Zawierucha, dyrektor produkcji i dystrybucji PEC-Gliwice. Spółka planuje obniżyć udział węgla w produkcji ciepła ze 100 proc. do zera w 2030 r. i uzyskać status systemu efektywnego w 2028 r. dzięki m.in. budowanemu Parkowi Zielonej Energii, farmie solarnej, pompie ciepła na oczyszczalni ścieków i kogeneracji. Analiza wariantów pokazała, że ten sam zestaw źródeł w jednym roku spełnia próg efektywności, a w chłodniejszym już nie. Systemy potrzebują więc zapasu ponad minimum wymagane przepisami. Mariusz Świąder z Departamentu Promocji, Gospodarki i Sportu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego przypomniał, że projekty założeń ma 136 ze 167 śląskich gmin. Zachęcał samorządy, by już teraz budowały bazy danych o budynkach, niezależnie od ostatecznego kształtu ustawy. Krzysztof Ćwichoń z PEC Bytom, przewodniczący Rady ds. Miejskich Systemów Energetycznych i Klastrów Energii przy KIGSE, przedstawił koncepcję miejskiego systemu energetycznego, w którym spółka komunalna staje się lokalnym zarządcą energii elektrycznej, cieplnej, gazowej i zawartej w odpadach. Kulminacją spotkania był warsztat prowadzony przez prof. dr. hab. inż. Jacka Kalinę z Politechniki Śląskiej. Mieszane zespoły przygotowały mapy potencjału OZE, ciepła odpadowego i wysokosprawnej kogeneracji dla Rudy Śląskiej, Katowic, Dąbrowy Górniczej, Czeladzi i Rybnika. – Chcemy, żeby samorządy nie czekały biernie na nowe przepisy, tylko już dziś budowały kompetencje i dane, które będą im potrzebne. Mapa lokalnych zasobów to pierwszy krok do planu zaopatrzenia, który nie będzie kolejnym dokumentem na półkę, ale realnym programem inwestycyjnym. Pięć miast wychodzi z tego spotkania z konkretnym materiałem do dalszej pracy, a o to w Akademii chodzi – podkreśla Patryk Białas, dyrektor Centrum Innowacji i Kompetencji Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum. Akademia Transformacji Ciepłownictwa to program Parku Naukowo-Technologicznego Euro-Centrum skierowany do samorządów województwa śląskiego i przedsiębiorstw ciepłowniczych. Druga edycja obejmuje trzy spotkania w formule brunchu, na których uczestnicy rozwijają własne koncepcje projektowe transformacji lokalnych systemów ciepłowniczych. Pierwsze spotkanie dotyczyło finansowania transformacji, drugie planowania energetycznego. Trzecie, poświęcone elektrotechnologiom, odbędzie się 20 października 2026 r. Merytorycznie program wspiera Rada Naukowa ATC2. Tekst sponsorowany - powstał przy współpracy z Parkiem Naukowo-Technologicznym Euro-Centrum. Projekt „PPO WSL 2030. Utworzenie Regionalnego Obserwatorium Innowacji” jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 - Priorytet: FESL.01.00-Fundusze Europejskie na inteligentny rozwój, Działanie: FESL.01.03-Ekosystem RIS.