Czy mamy szansę na tytuł? - to pytanie w mijającym roku zadało sobie wielu mieszkańców. Jedno jest pewne - jesteśmy w ścisłym finale, wśród czterech miast, które ostatecznie walczą o tytuł ESK2029. Bardzo się z tego powodu cieszymy i nadal ciężko pracujemy, aby nasze szanse były realne. Biblią naszych starań jest spisany i opublikowany na stronie esk2029.com bidbook, czyli oferta konkursowa. W całości ma ponad 60 stron; w artykule poniżej znajdziecie najważniejsze zawarte w nim zagadnienia, idee, pomysły i korzyści. Bielsko-Biała – dwumiasto na styku kultur, państw, świata przyrody i cywilizacji - wielokrotnie udowadniało, że potrafi przystosować się do zmian. Geopolityka i historia nieustannie zmuszały nas do konfrontacji z dynamicznie zmieniającą się rzeczywistością. Zmiany podziałów administracyjnych, płynne przynależności i wielokulturowość były dla mieszkańców źródłem wyzwań, wobec których przyjmowali aktywną postawę, dostosowując do nich swój styl życia. Dzięki temu wielkim zasobem naszej społeczności jest inicjatywa i kreatywność, zdolność uczenia się oraz otwartość na zmiany. Przez wieki rytm i dynamikę miasta wyznaczał stukot krosien. Kolejne pokolenia tkały na nich nie tylko znane na całym świecie doskonałe materiały, ale przede wszystkim miasto swoich marzeń i aspiracji. Dziś to wyzwanie podejmujemy my - starający się o tytuł ESK2029 dla Bielska-Białej. Z szacunkiem dla dorobku poprzedników, ale też z odwagą patrzymy w przyszłość i próbujemy sprostać wyzwaniom współczesności. Kreujemy nowe rozwiązania, uczymy się, tworzymy dobre praktyki - i tak powstaje miasto naszych aspiracji. Miasto, które inspiruje dziedzictwem kulturowym, jest komfortową przestrzenią do życia, daje pole do nawiązania relacji z naturą, pozwala na harmonijne współistnienie z sąsiadami. Ale Bielsko-Biała jest też miejscem, w którym jak w soczewce możemy przyglądać się procesom ważnym dla całego zglobalizowanego świata. Nie ominą nas problemy związane z degradacją środowiska naturalnego, nadmiernym konsumpcjonizmem, brutalizacją stosunków społecznych, kryzysem demokracji. Aby znaleźć rozwiązania problemów, które stawia przed nami przyszłość, czerpiemy z przeszłości i naszego wielokulturowego dziedzictwa. Wnioskami chcemy podzielić się z Europą. Historia wielokrotnie udowadniała, że dzięki kulturze, dialogowi, otwartości, wrażliwości i empatii możemy lepiej zrozumieć, zaprojektować i przeprowadzić zmianę. Start w konkursie o tytuł ESK2029 to dla Bielska-Białej katalizator zmian. Z ludźmi Jednym z największych naszych atutów w staraniach o ESK są ludzie. Wiele projektów nie mogłoby powstać bądź rozwinąć się, gdyby nie współpraca z mieszkańcami. Bez nich nie byłoby aplikacji ESK. Mieszkańcy Bielska-Białej opowiedzieli nam o swoich marzeniach, problemach, o rzeczach które ich martwią i cieszą, którymi chcą podzielić się z innymi. W trakcie prac udało się zintegrować ze sobą wiele środowisk, zwiększyć ich kreatywność, przełamać uprzedzenia, zachęcić do snucia wspólnych planów. Za nami szereg konsultacji z mieszkańcami, a także spotkań w międzynarodowych grupach, podczas których projektujemy wspólną przyszłość. Przez lata w Bielsku-Białej panowało zniechęcające przeświadczenie, że miasto kształtuje się dla mieszkańców, a nie wraz z nimi. Na szczęście, kilka lat temu zaczęło się to zmieniać, a proces aplikacji do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury wykorzystujemy jako akcelerator tych przemian. Tu liczy się sprawczość mieszkańców, branie pod uwagę ich potrzeb. Mieszkańcy dostali zaproszenie do dialogu na temat jutra - co czyni ich odpowiedzialnymi za to, jak będzie wyglądała przyszłość. Chcemy, by nowy kierunek rozwoju Bielska-Białej zapewnił mieszkańcom dobrostan – poczucie zadowolenia z fizycznego, psychicznego i społecznego stanu własnego życia. Pierwsze miesiące starań o tytuł ESK skupiły się przede wszystkim na dotarciu do mieszkańców z informacją o starcie w konkursie i prośbą o włączenie się w ten proces. Uruchomiliśmy otwarte nabory projektów, z których powstaje program kulturalny miasta. Rozpoczęliśmy cykl debat dla różnych grup społecznych. Rozwijamy cykl warsztatów podnoszących kwalifikacje pracowników sektora kultury. Przeprowadziliśmy konsultacje społeczne z młodzieżą oraz utworzyliśmy Punkt informacyjny ESK, by każdy mógł tam wejść, porozmawiać, stać się częścią projektu w odpowiedni dla siebie sposób. Zorganizowaliśmy cykl spotkań branżowych - z architektami, sportowcami, podróżnikami, restauratorami, środowiskiem naukowym. Każda z grup chętnie dzieliła się swoimi pomysłami i doceniła dialog. Naszym podstawowym założeniem jest, by autorzy projektów byli ich twórcami przez cały cykl życiowy projektu albo tak długo, jak będą chcieli nimi być. Wiemy, że tak duże wydarzenie, jak Europejska Stolica Kultury, nie będzie możliwe do zrealizowania bez wsparcia mieszkańców, organizacji pozarządowych oraz środowisk biznesowych. Dlatego też cały czas prowadzimy z nimi dialog i oddajemy im maksimum sprawczości. W Bielsku-Białej istnieje bardzo duża liczba organizacji pozarządowych działających w wielu obszarach, począwszy od sportu i rekreacji, poprzez kulturę i sztukę, a skończywszy na aktywizacji i pomocy społecznej. Istnieje ogromny potencjał do podejmowania oddolnie przedsięwzięć kulturalnych o dużym znaczeniu i zasięgu. Przygotowując aplikację do ESK, spotkaliśmy się z Fundacją Strefa Kobiet oraz przedstawicielami Regionalnego Kongresu Kobiet Podbeskidzia, a także Czarnego Protestu czy Tęczowego Podbeskidzia – reprezentującymi lokalny ruch LGBTQ+. Współpracę tę będziemy zacieśniać i rozwijać wspólne inicjatywy. Dobrostan w mieście splotów Przemysł tkacki i specyfika pogranicza przez wieki wywierały ogromny wpływ na nasze miasto. Pogranicze to przestrzeń wielowymiarowa i intrygująca. To tu można przyglądać się efektom wielkiej polityki, rewolucji gospodarczych, społecznych i kulturowych. Takim miejscem od wieków jest Bielsko-Biała. Nasz program ESK opieramy właśnie na pogranicznych doświadczeniach miasta i jego włókienniczym dziedzictwie. To wyjątkowy splot żywej tkanki miasta z wielokulturową tradycją oraz współczesnymi doświadczeniami i marzeniami mieszkańców. Niewątpliwie żyjemy w czasach przełomu, którego efektem będą zmiany o nieznanej dziś skali, w świecie, w którym zakwestionowano wszystko to, co uważaliśmy za pewne – koniec wielkich epidemii, stabilizację ekonomiczną, nieograniczony rozwój gospodarczy i wolność jednostki, powszechną tolerancję i Europę jako wyspę dostatku i pokoju. Naszym nadrzędnym celem jest stworzenie programu, który jest odpowiedzią na ten postpandemiczny świat, utkanie z mocnych nici nowej, współczesnej tkaniny miasta. Tkanina to metafora dobrostanu, którego potrzebujemy zarówno my - mieszkańcy Bielska-Białej, jak i mieszkańcy całej Europy. Wyobraźmy sobie, że miasto jest krosnem, na którym rozpięta jest składająca się z nici osnowa. Są wśród nich nici świadomości, społeczeństwa i otoczenia. Każda nić składa się z włókien – to ważne pojęcia i wartości: wiedza, umiejętności, wyobraźnia, tożsamość, wspólnota, wolność, natura, miasto, cyfrowość. Przez tak zaprojektowaną osnowę przeplatamy naszą drugą nić – wątek. To nasze życie - pomysły, dążenia, marzenia - program ESK. Splot osnowy i wątku da nam piękną tkaninę utkaną ze wszystkiego, co dla Bielska-Białej dobre. Pozwoli mieszkańcom na osiągnięcie dobrostanu w Mieście Splotów, splotów, od których wszystko się zaczęło i pleść się będzie nadal. Projekty Program roku obchodów ESK2029 jest obszerny. To efekt pomysłów mieszkańców, ankiet, szkoleń, debat, konsultacji. Składa się na niego 30 projektów. Oto niektóre z nich… Projekt G29 - dzięki niemu, od 2024 roku, grupa nastolatków z Europy, którzy w 2029 osiągną pełnoletniość, będzie spotykać się w różnych miastach kontynentu i podejmować działania artystyczne dotykające największych wyzwań ekologicznych lub społecznych danego miasta. Projekt ma wyłonić ambasadorów zmian; ci będą doradzać w przygotowaniach ostatecznego programu kulturalnego na 2029…