Rola pomp ciepła w redukowaniu zależności od paliw z Rosji jeszcze nigdy nie była tak mocno i wprost podkreślana jak obecnie w działaniach Komisji Europejskiej jak i wielu państw UE. Również w Polsce dostrzeżono ogromny potencjał tej technologii w kontekście budowania bezpieczeństwa energetycznego, walki ze smogiem oraz dekarbonizacji sektora budynków. Można mieć nadzieje, że rola pomp ciepła w ogrzewaniu budynków zostanie też odpowiednio uwzględniona w nowelizacji Polityki Energetycznej Polski 2040. W niniejszym dokumencie PORT PC, będąca członkiem Europejskiej Organizacji Pomp Ciepła (EHPA), przybliża jakie działania pozwolą maksymalizować korzyści płynące z technologii pomp ciepła. Poniższe zestawienie konkretnych rekomendacji skierowane jest to decydentów odpowiadających za działania na poziomie UE a także na poziomie krajowym. W przypadku Polski mogą posłużyć do wypracowania stanowiska rządu oraz polskich posłów do Parlamentu Europejskiego wobec propozycji w ramach REPowerEU, które będą przedstawiane i negocjowane od maja br. Ponadto pokazujemy jakie są potrzeby w zakresie polskiejlegislacji, przygotowania i wdrażania programów wsparcia i finansowania inwestycji na naszym szczeblu krajowym z udziałem m.in. Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Rozwoju i Gospodarki, NFOŚiGW, czy NCBR. REPowerEU proponuje ambitny cel uniezależnienia Europy od rosyjskiego gazu. Obejmuje on przyspieszony cel zainstalowania 10 milionów pomp ciepła do roku 2026, mający na celu podwojenie wskaźnika instalacji, oraz łącznie 30 milionów nowo zainstalowanych pomp ciepła (centralnego ogrzewania wodnego) do roku 2030/31. Ekstrapolując to na wszystkie technologie pomp ciepła, niezbędne do przejścia na odnawialne i efektywne ogrzewanie i chłodzenie, dałoby to ponad 18 milionów pomp ciepła do 2026 roku i 53 miliony pomp ciepła do 2031 roku. Wpływ zastosowania pomp ciepła na zmniejszenie zapotrzebowania na gaz ziemny można uprościć w następujący sposób: • milion wdrożonych pomp ciepła do ogrzewania budynkówzmniejsza zapotrzebowanie na gaz o ok. 1,1-1,5 mld m3 (w przypadku instalacji w nowych budynkach jednorodzinnych) oraz o ok. 2-2,5 mld m3 (w przypadku wymiany kotłów w istniejących budynkach). • milion wdrożonych pomp ciepła do podgrzewania wody użytkowej zastępuje zapotrzebowanie na ok. 0,3-0,4 mld m3 gazu. • przemysłowe pompy ciepła o dużym zapotrzebowaniu na ciepło zwielokrotniają ten efekt. Pompa ciepła o mocy 50 MW przynosi takie same korzyści jak 2 500-5 000 mniejszych pomp, w zależności od tego, czy jest wykorzystywana do dostarczania ciepła do nowych czy starych budynków. Wymaga to podjęcia bezprecedensowych działań, ponieważ osiągnięcie tych celów obejmie cały łańcuch wartości w sektorze ciepła, od badań i rozwoju, przez produkcję, po planowanie, instalację i serwisowanie. Wymaga to utworzenia "Akceleratora pomp ciepła" w ramach REPowerEU, który obejmie pięć głównych obszarów działania: o Decydenci powinni budować zaufanie do długoterminowego wzrostu roli pomp ciepła jako kluczowej technologii w ogrzewnictwie i ciepłownictwie. Zainteresowane strony (w tym przemysł i użytkownicy końcowi) muszą być do tego przekonane poprzez jednoznaczne potwierdzenie i konkretne działania decydentów, które będą zgodne z REPowerEU. Postawienie na pompy ciepła powinny stać się powszechną decyzją mającą wsparcie polityczne. o Czyste ogrzewanie należy uczynić najbardziej atrakcyjnym ekonomicznie wyborem: zapewni to popyt wśród wszystkich użytkowników końcowych na poziomie UE i państw członkowskich. o Obecna dynamika rozwoju rynku nie powinna być zakłócona przez nowe wymagania dotyczące komponentów takich jak F-gazy, wentylatory lub pompy, które ograniczą zdolność producentów do przyspieszenia wdrażania ich produktów. o Należy skoncentrować się na działaniach sprzyjających zwiększeniu liczby i poziomu kwalifikacji pracowników zarówno w zakresie produkcji, jak również projektowania. o Konieczne jest wsparcie badań i rozwoju, w tym zwiększanie możliwości grantowych dla wprowadzania produktów na rynek oraz rozwijania nowych modeli biznesowych. Przedstawiciele branży są przekonani, że poziom ambicji przedstawiony w REPowerEU jest możliwy do osiągnięcia. By to uczynić należy podjąć działania w celu ukształtowania środków politycznych i rynkowych, które generują popyt, prowadzą do zwiększenia zdolności produkcyjnych i instalacyjnych oraz wyzwalają innowacje. Jakie środki o krótkoterminowym wpływie na rynek należy podjąć? 1. Konieczne jest jasne komunikowanie kluczowej roli technologii pomp ciepła w obliczu nowych wyzwań geopolitycznych, energetycznych i klimatycznych zdefiniowanych w REPowerEU. Ważne by przedstawicieli wysokiego szczebla administracji unijnej i krajowej wspieralina wydarzenia związane z promocją rozwoju pomp ciepła. Dotyczy to także informowania na temat przepisów prawnych, które pomagają promować pompy ciepła (np. taksonomia, wytyczne dotyczące pomocy państwa, cel OZE w budynkach). 2. Ważne jest obniżenie kosztów ponoszonych przez użytkowników końcowych (zarówno mieszkaniowych, jak i przemysłowych), można to osiągnąć poprzez: - obniżenie podatku VAT od instalacji i zużytej energii elektrycznej do 0% w ciągu najbliższych 5 lat • Rola dla KE: przekazanie informacji o niedawnej decyzji w sprawie dyrektywy VAT i zapewnienie, że jest ona zrozumiała jako mająca zastosowanie do instalacji pomp ciepła. Osiągnięcie w 2022 r. porozumienia w sprawie dyrektywy VAT, w którym wzywa się do zaprzestania stosowania obniżonych stawek na urządzenia wykorzystujące paliwa kopalne do roku 2030. • Rola dla państw członkowskich: wdrożenie obniżonej stawki VAT na ekologiczny system ogrzewania i chłodzenia.o wdrażanie programów wsparcia w zakresie ogrzewania i renowacji w ramach SCF i programów krajowych, w tym tworzenie punktów kompleksowej obsługi • Rola dla KE: zapewnienie przejrzystości, kompilacja najlepszych praktyk, stworzenie "Wytycznych dotyczących ustanawiania pojedynczych punktów kontaktowych". • Rola dla państw członkowskich: nadanie priorytetu sektorowi ogrzewania i chłodzenia w krajowych działaniach na rzecz renowacji budynków, a także wymiany urządzeń grzewczych na pompy ciepła. - Przywrócenie równowagi pomiędzy opodatkowaniem i opłatami od energii elektrycznej w celu zachęcenia do elektryfikacji • Rola dla KE: sfinalizowanie ambitnego wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie opodatkowania energii elektrycznej (ETD), która promuje elektryfikację sektorów ciepła i chłodu w oparciu o czystą energie elektryczną. • Rola dla państw członkowskich: wsparcie ambitnej dyrektywy w sprawie opodatkowania energii elektrycznej i jak najszybsze jej wdrożenie.o Zachęcanie państw członkowskich do tworzenia programów dotacji w oparciu o zmienione wytyczne dotyczące pomocy państwa oraz do kierowania ich do gospodarstw domowych o niskich dochodach. • Rola dla KE: upewnienie się, że kwalifikowalność pomp ciepła jest zrozumiała. Zebranie najlepszych praktyk w zakresie skutecznych dotacji (przykłady z Włoch, Danii, Niemiec). Podkreślenie dużego wpływu programów dotacji, w których ciężar kosztów inwestycji jest zdejmowany z gospodarstw domowych o niskich dochodach (jak ma to miejsce we Włoszech w przypadku premii super eco). • Rola dla państw członkowskich: wdrożenie programów dotacji, które zdejmująz gospodarstw domowych o niskich dochodach kosztówmodernizacji źródeł ciepła. W przypadku Polski szczególne znaczenie ma efektywne wdrożenie i realizacja programów takich jak „Moje ciepło” oraz „Czyste powietrze”.o Mobilizowanie państw członkowskich by w pełni transponowały Dyrektywę w sprawie zasad kształtowania rynku energii elektrycznej, co ostatecznie umożliwi odbiorcom końcowym skorzystanie z nowyc…